Πληροφορίες για το Οικογενειακό Δίκαιο

Στις συζυγικές σχέσεις και σε αυτές των συζύγων με τα τέκνα τους η ρεαλιστική στάθμιση του συμφέροντος κάθε μέρους αποτελεί την βάση για την επιλογή της ορθότερης εξώδικης ή ένδικης λύσης. Καθημερινή η διαπίστωσή μας ότι η υψηλή συναισθηματική φόρτιση που προκαλούν αυτές οι διαφορές δεν επιτρέπουν κατ΄ αρχάς στους πελάτες μας να προβούν σε μια τέτοια στάθμιση.

Υποθέσεις διαζυγίων:

Τι πρέπει να προσεχθεί στα συναινετικά διαζύγια:

Σήμερα με την απλούστευση της διαδικασίας έκδοσης των συναινετικών διαζυγίων που εισήγαγε ο νέος νόμος 4507/2017 η όλη διαδικασία διεκπεραιώνεται εξωδίκως και με μεγαλύτερη ταχύτητα. Σημαντική πτυχή ωστόσο συνεχίζει να αποτελεί η συμφωνία των διάδικων μερών σε σχέση με τις υποχρεώσεις και τα δικαιώματά  τους έναντι των ανηλίκων τέκνων τους (διατροφή, επικοινωνία ανηλίκων).

Η επιμέλεια στην σύνταξη αυτής της συμφωνίας και η ορθή διατύπωση των όρων αυτής σε πολλές περιπτώσεις διαζυγίων πελατών μας εξυπηρέτησε τα συμφέροντά τους ακόμα και μετά από διάστημα πολλών ετών μετά την λύση του γάμου τους.

Διαζύγια με αντιδικία:

Στις περιπτώσεις των διαζυγίων με αντιδικία στις συχνότερες των περιπτώσεων ακολουθείται από το Δικαστήριο η λύση της επίκλησης της διετούς διάστασης ως αιτία λύσης του γάμου. Στις μεγάλες πόλεις ο φόρτος των δικαστηρίων είναι τέτοιος ώστε η δικάσιμος που ορίζεται μετά την κατάθεση της σχετικής αγωγής να καλύπτει τη διετή διάσταση, η οποία κατά το νόμο αποτελεί αμάχητο τεκμήριο ισχυρού κλονισμού της έγγαμης συμβίωσης. Έχει κριθεί μάλιστα ότι η συμπλήρωση της διετίας δεν επηρεάζεται από τις ευκαιριακές προσπάθειες επαναπροσέγγισης του ζευγαριού.

Δυστυχώς δεν είναι σπάνιο πλέον το φαινόμενο, ενόψει ενός διαζυγίου με αντιδικία (και των συνεπειών που αυτό συνεπάγεται λ.χ. επιμέλεια ανηλίκων) να καταγγέλλονται «συμβάντα» ακόμη και σεξουαλικής κακοποίησης των τέκνων με προφανή σκοπό την «στοχοποίηση» του ενός συζύγου από τον άλλον για τις επερχόμενες δικαστικές διενέξεις. Ωστόσο, η ορθή αντιμετώπιση τέτοιων κακότροπων τακτικών πάντα οδηγεί στα αντίθετα αποτελέσματα.

Επιμέλεια ανηλίκων:

Η επιμέλεια ανηλίκων επιδικάζεται σε έναν από τους δύο συζύγους μετά τη λύση του γάμου τους και περιλαμβάνει όλη τη φροντίδα για την καθημερινή διαβίωση του τέκνου. Σε περιορισμένες περιπτώσεις και με ειδικές συνθήκες τα δικαστήρια καθορίζουν από κοινού την επιμέλεια στους δύο γονείς.

Μοναδικό κριτήριο της απόφασης του δικαστηρίου είναι το συμφέρον του ανηλίκου τέκνου. Καθοριστικοί παράγοντες που επηρεάζουν την απόφαση του δικαστηρίου είναι ο δεσμός με λοιπά οικογενειακά πρόσωπα (αδέρφια, παππούδες ή γιαγιάδες και λοιποί συγγενείς). Σε περιπτώσεις που η λύση του γάμου επιφέρει μετοίκηση (μετακόμιση σε άλλο τόπο) ενός των συζύγων τότε κρίσιμος κρίνεται και ο δεσμός του ανηλίκου με τον τόπο εκάστου και τυχόν με το σχολείο που μέχρι τότε θήτευσε. Εφόσον η ηλικία των τέκνων το επιτρέπει (συνήθως άνω των 7 ετών) ο αποφασίζων δικαστής ζητά να ακούσει και την γνώμη τους σε προκαθορισμένο ραντεβού.

Είναι σημαντικό να τονιστεί ότι η επιμέλεια ουδόλως κατ΄ αρχάς συνδέεται με το λόγο για τον οποίο ο γάμος οδηγήθηκε σε λύση. Ακόμα και στο σύζυγο ο οποίος προκάλεσε τη λύση του γάμου με τη συμπεριφορά του είναι δυνατό να επιδικαστεί η επιμέλεια.

Υπολογισμός διατροφής:

Το ερώτημα «τι υποχρεούμαι να πληρώσω σε διατροφή» αποτελεί το βασικότερο ερώτημα στις περιπτώσεις διαζυγίων ή ύπαρξης τέκνων εκτός γάμου. Καταρχάς πρέπει να διευκρινιστεί ότι η υποχρέωση διατροφής βαρύνει την/τον σύζυγο στην/στον οποία/ο δεν έχει επιδικαστεί η επιμέλεια του ανηλικού/ων τεκνου/ων. Η διατροφή αφορά κατ΄ αρχάς τα τέκνα μέχρι αυτά να συμπληρώσουν το 18ο έτος της ηλικίας τους, ωστόσο σε περιπτώσεις σπουδών δύναται το δικαστήριο να επιδικάσει διατροφή μέχρι την ολοκλήρωση των πανεπιστημιακών σπουδών, ακόμη και σε μεταπτυχιακό ή δικτατορικό επίπεδο.

Τι λαμβάνεται υπόψιν:

Η διατροφή για κάθε ανήλικο επιδικάζεται αφού αρχικά εκτιμηθεί το συνολικό ύψος των αναγκών (διατροφή, ένδυση, εκπαίδευση, εξωσχολικές δραστηριότητες, φροντιστήρια, διακοπές, κοινωνικές εκδηλώσεις κλπ)  και εν συνεχεία υπολογιστεί η δυνατότητα εκάστου συζύγου να συνεισφέρει σε αυτές. Στην πράξη ο δικαστής καταλήγει σε μια εξίσωση, στην οποία από την μια πλευρά βρίσκεται το ύψος των αναγκαίων δαπανών του τέκνου σε μηνιαία βάση και από την άλλη η αναλογία της δυνατότητας (σε κλάσμα) εκάστου συζύγου να καλύψει αυτές.

Οι βασικές ανάγκες του τέκνου είναι γνωστές στο δικαστήριο και εύκολα αποτιμώνται από εκείνο. Οι εξαιρετικές ανάγκες του τέκνου (λχ. οικονομικές δαπάνες για θεραπεία ή νοσηλεία σε περιπτώσεις ασθενειών ή οι εξωσχολικές δραστηριότητες) αποτελούν αντικείμενο απόδειξης και σωστής παράθεσης από τον δικηγόρο που χειρίζεται την υπόθεση.

Επιπλέον ιδιαίτερα συχνό είναι το φαινόμενο τη απόκρυψης εισοδήματος από τον υπόχρεο προς διατροφή σύζυγο ειδικότερα όταν τα εισοδήματά του δεν προκύπτουν ευχερώς από την (κοινή) φορολογική δήλωση ή αυτή δεν είναι γνωστή στον σύζυγο που ζητά τη διατροφή για λογαριασμό του ανηλίκου  (λ.χ. σε περιπτώσεις ελευθέρων επαγγελματιών ή εισοδημάτων στην αλλοδαπή). Η πρόσβαση στα φορολογικά στοιχεία του συζύγου είναι εφικτή μετά από εισαγγελική παραγγελία,  καθότι έχει κριθεί ότι σε αυτές τις περιπτώσεις το έννομο συμφέρον του τέκνου να γνωρίζει τις οικονομικές δυνατότητες των υπόχρεων σε διατροφή-γονέων του αίρει το φορολογικό απόρρητο. Επιπλέον -όπως έχει γινεί δεκτό σε σχετική υπόθεση που χειρίστηκε η εταιρεία μας- οποιοδήποτε στοιχείο αποδεικνύει ή ακόμα και πιθανολογεί βάσιμα ύπαρξη εισοδήματος την αλλοδαπή συνεκτιμάται και μπορεί να οδηγήσει σε πολύ μεγάλη αύξηση του ποσού της διατροφή του γονέα.

Στη σπάνια περίπτωση της ύπαρξης εισοδημάτων στο όνομα του ανηλίκου (λ.χ. ενοικίων) το ποσό της διατροφής δύναται να μειωθεί σημαντικά. Επισημαίνεται ότι η μη καταβολή επιδικασθείσας διατροφής επισύρει σοβαρές ποινικές συνέπειες. Έχει κριθεί πάντως ότι σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να συγχωρεθεί από το δικαστήριο η παράλειψη αυτή.

  Δικαίωμα επικοινωνίας με τα τέκνα:

 Η επικοινωνία αναφέρεται στην δυνατότητα επικοινωνίας του γονέα, ο οποίος δεν έχει την επιμέλεια του τέκνου. Σε επικοινωνία δεν μπορεί να υποχρεωθεί ο γονέας καθότι αποτελεί δικαίωμα αυτού και όχι υποχρέωσή του. Οι συνήθεις συμφωνίες (και πάντα εφόσον η ηλικία του ανηλίκου το επιτρέπει) περιέχουν τουλάχιστον μια εβδομαδιαία διανυκτέρευση με τον γονέα που δεν έχει την επιμέλεια, όπως και κάποια σαββατοκύριακα κάθε μήνα καθώς και εναλλάξ διαμονή μαζί του τις περιόδους των εορτών όταν και λαμβάνουν χώρα οι σχολικές διακοπές (Χριστούγεννα, Πάσχα).  Ομοίως συνήθως συμφωνείται (ή σε περίπτωση αντιδικίας καθορίζεται από το δικαστήριο) και η διανυκτέρευση με τον γονέα για κάποιες ημέρες στις θερινές διακοπές.

Πρέπει να τονιστεί ότι τα δικαστήρια έχουν την τάση (και ορθά πράττουν) να διευκολύνουν την επικοινωνία με τους γονείς, καθότι αυτό συμβάλλει στην ορθή ανάπτυξη του ανηλίκου. Για το λόγο αυτό δεν συνδέουν την αιτία ή τις συνθήκες σου χωρισμού με το δικαίωμα αυτό ούτε και με την καταβολή ή μη της διατροφής.