Όταν επέρχεται ο θάνατος συγγενικού ή τρίτου προσώπου με τον οποίο υφίσταται  συγγενικός ή προσωπικός δεσμός προκύπτουν ζητήματα κληρονομίας της περιουσίας του (κινητής και ακίνητης, συμπεριλαμβανομένων φυσικά και των χρημάτων του).

Εξαιρετικά σημαντικά ζητήματα είναι, οι προθεσμίες που τίθενται εκ του νόμου για τις διαδικασίες αποδοχής-αποποίησης και φυσικά το γεγονός της ύπαρξης ή όχι διαθήκης (δημόσιας, ιδιόγραφής, μυστικής) από τον αποβιώσαντα.

Τα είδη της κληρονομικής διαδοχής είναι τρία και αναλύονται κατωτέρω:

Κληρονομική διαδοχή όταν δεν υφίσταται διαθήκη-εξ αδιαθέτου διαδοχή

Όταν κάποιος έχει αποβιώσει χωρίς να έχει αφήσει διαθήκη, τότε μόνον οι συγγενείς του και ο σύζυγός του έχουν απευθείας κληρονομικό δικαίωμα επί της περιουσίας του. Η σειρά της κληρονομικής διαδοχής ορίζεται εκ του νόμου και διακρίνεται σε τάξης. Μόνον όταν εξαντληθεί η σειρά των τάξεων χωρίς να έχει επέλθει η επαγωγή της κληρονομίας, στην τελευταία τάξη πλέον καλείται το δημόσιο.

Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δίνεται από όλους τους εν δυνάμει κληρονόμους (εξ αδιαθέτου) σε περίπτωση αποποιήσεων των δικαιούχων των προηγούμενων τάξεων, οπότε και καλείται η σειρά τους.

Επισημαίνεται πως ο σύζυγος του αποθανόντος κατά την πρώτη τάξη της εξ αδιαθέτου κληρονομικής διαδοχής (παιδιά-εγγόνια) κληρονομεί κατά το ¼ την περιουσία αυτού. Σε όλες τις υπόλοιπες τάξεις κληρονομεί στο μισό της περιουσίας.

Κληρονομική διαδοχή εκ διαθήκης

Ο θεσμός της διαθήκης ουσιαστικά δίνει τη δυνατότητα στο άτομο να καθορίσει ο ίδιος την τύχη της περιουσίας του μετά το θάνατό του και γενικά να ρυθμίσει την κληρονομική του διαδοχή. Τονίζεται πως δεν είναι υποχρεωτικό να αφήσει κάποιος διαθήκη (διότι σε μία τέτοια περίπτωση ο αστικός κώδικας ορίζει τη διαδοχή του ατόμου που αποβίωσε άνευ διαθήκης).

Τα είδη των διαθηκών είναι τρία:

η δημόσια διαθήκη δηλαδή ενώπιον του συμβολαιογράφου με την παρουσία τριών μαρτύρων (τρίτων όχι συγγενών και συζύγου) ή ενώπιον του συμβολαιογράφου παρουσία δεύτερου συμβολαιογράφου και ενός μάρτυρα.

η ιδιόγραφη διαθήκη, εξ ολοκλήρου γραμμένη με το χέρι του διαθέτη, χρονολογημένη και υπογεγραμμένη από εκείνον. Δεν υπόκειται σε κανέναν άλλο τύπο και μπορεί να δοθεί σε συμβολαιογράφο για φύλαξη, άλλως φυλάσσεται όπου επιθυμεί ο διαθέτης.

η μυστική διαθήκη, ουσιαστικά είναι διαθήκη γραμμένη από τον διαθέτη ή τρίτο πρόσωπο, αλλά οπωσδήποτε φέρει την υπογραφή του διαθέτη και δίδεται σε σφραγισμένο φάκελο στον συμβολαιογράφο παρουσία μαρτύρων ή έτερου συμβολαιογράφου και μάρτυρα, με τη διατύπωση πως ο φάκελος περιέχει τη διάταξη τελευταίας βούλησής του.

Το είδος της διαθήκης θα το επιλέξει ο ίδιος ο διαθέτης. Βέβαια είναι σημαντικό να λάβει τις απαραίτητες πληροφορίες για τις ιδιαιτερότητες του κάθε τύπου διαθήκης ώστε να αποφασίσει τι ακριβώς επιθυμεί. Όλα τα είδη διαθήκης παρέχουν ίδια εξασφάλιση, ωστόσο ορισμένοι λόγοι μπορεί να καθιστούν προτιμητέα την επιλογή κάποιου συγκεκριμένο είδους διαθήκης.

Ο θάνατος του προσώπου (όταν τούτο έχει αφήσει διαθήκη), η γνώση του θανάτου, η γνώση ύπαρξης διαθήκης αλλά και η εύρεση διαθήκης,  είναι κύρια γεγονότα που σηματοδοτούν την έναρξη των προθεσμιών αποδοχής, αποποίησης, δημοσίευσης της διαθήκης, έκδοσης κληρονομητηρίου, δηλώσεων στις αρμόδιες φορολογικές αρχές και άλλων πολλών απαιτούμενων διαδικασιών.

Γίνεται αντιληπτό πως όλα τα ανωτέρω απαιτούν τη σύμπραξη δικηγόρου προκειμένου να αποφευχθούν λάθη και παραλείψεις.

Νόμιμη μοίρα (αναγκαστική διαδοχή)

Αναγκαστική διαδοχή είναι εκείνη που χωρεί εκ του νόμου ακόμη και ανεξαρτήτως της θέλησης του αποθανόντος. Ορίζει δηλαδή ο νόμος αναγκαστικούς κληρονόμους, οι οποίοι είναι αυτοί που ονομάζονται και νόμιμοι μεριδούχοι. Νόμιμοι μεριδούχοι είναι οι κατιόντες, οι γονείς και ο σύζυγος του ατόμου που έχει αποβιώσει.

Το σημαντικό είναι πως ακόμη και εάν ο αποθανών έχει συντάξει διαθήκη με την οποία δεν αφήνει τίποτα στους νόμιμους μεριδούχους, εκείνοι έχουν δικαίωμα να ζητήσουν να λάβουν το μέρος της περιουσίας που ο νόμος ορίζει για εκείνους αναγκαστικά, το οποίο και ισούται με το ½ της εξ αδιαθέτου μερίδας τους.(παράδειγμα: Αποβιώνει ο Χ, ο οποίος είχε εν ζωή ένα τέκνο, την Τ, και η περιουσία του αποτελείται από ένα διαμέρισμα-κατοικία και ένα ισόγειο κατάστημα.

Εάν ο Χ δεν έχει αφήσει διαθήκη τότε σύμφωνα με την εξ αδιαθέτου κληρονομική διαδοχή ολόκληρη η περιουσία του, δηλαδή και τα δύο ακίνητα περιέρχονται στην κυριότητα της κόρης του, η οποία βέβαια έχει το δικαίωμά να αποποιηθεί και σε μία τέτοια περίπτωση ανοίγει ο δρόμος για τους κληρονόμους που ορίζει η δεύτερη τάξη.

Εάν ο Χ έχει αφήσει διαθήκη, πρέπει να εξετασθεί το περιεχόμενό της. Μπορεί να έχει εγκαταστήσει κληρονόμο την Τ στο σύνολο ή και σε μέρος της περιουσίας. Μπορεί ακόμη να έχει εγκαταστήσει κληρονόμο οποιονδήποτε τρίτο.

Η βούλησή του σε κάθε περίπτωση είναι ισχυρή στο μέρος που δεν προσβάλει τη νόμιμη μοίρα της Τ, δηλαδή το ½ της κληρονομιαίας περιουσίας.)

Οποιοσδήποτε μεριδούχος δεν έχει λάβει τη νόμιμη μοίρα, έχει δικαίωμα να προσφύγει στο αρμόδιο πολιτικό δικαστήριο προκειμένου να αναγνωριστεί το κληρονομικό του δικαίωμα και να του αποδοθεί ό, τι του ανήκει από την κληρονομιαία περιουσία-αγωγή περί κλήρου. Η προσβολή της νόμιμης μοίρας αποτελεί ένα πολύ συχνό φαινόμενο (ίσως το συχνότερο) στις υποθέσεις κληρονομικού δικαίου. Η ορθή αποτίμηση της κληρονομιαίας περιουσίας, αλλά και ο υπολογισμός της αξίας της μερίδας που έλαβε κάθε κληρονόμος με την κληρονομία, είτε με τη μορφή δωρεάς πριν τον θάνατο του κληρονομουμένου, αποτελεί αντικείμενο του ορθού χειρισμού της υπόθεσης. Τούτο δε είναι ιδιαίτερα σημαντικό ιδιαίτερα στις συχνές περιπτώσεις εκείνες -που έχει πολλές φορές αντιμετωπίσει η εταιρία μας- στις οποίες η διαθήκη έχει συνταγεί με τέτοιον τρόπο, ώστε να οδηγεί στην κατ΄ ουσία πλήρη αποκλήρωση του συγγενικού προσώπου που δικαιούται της νόμιμης μοίρας.